News - "Balla, balla, balla"

"Balla, balla, balla"

Toegegeven, met het WK 2014 al weer lang en breed achter de rug lijkt deze column slecht getimed. De pot is immers reeds verdeeld: Duitsland is wereldkampioen. Hoewel de basis voor het moderne voetbal in 1888 is gelegd, stamt de vraag hoe 'de pot te verdelen' als nog niet alle wedstrijden gespeeld zijn al uit 1494. Het duurde een aantal eeuwen, maar uiteindelijk formuleerden Blaise Pascal en Pierre de Fermat in hun briefwisselingen rond 1665 de oplossing. Een oplossing die het fundament vormt voor de manier waarop u anno 2014 risico's managet.

Balla was een Middeleeuws balspel dat voornamelijk gebruikt werd om te gokken. Spelers speelden meerdere ronden en de eerste die zes rondes had gewonnen, won het spel. Maar hoe moest de pot verdeeld worden als het spel beëindigd werd als bijvoorbeeld speler A vijf rondes had gewonnen en speler B drie rondes? Speelt het feit dat speler A voorstaat nog een rol? Een subtiele puzzel met nogal wat oplossingen.

Het woord risico is afgeleid van het Italiaanse 'risicare', wat durven betekent. Risico behelst dus een keuze in plaats van het (nood)lot. Zonder het concept van risico zou alles voorspelbaar zijn en in een wereld waar iedere situatie of voorval gelijk is aan de vorige, zou er geen verandering zijn. En geen ondernemerschap! De keuzes die we durven te maken, is waar het bij risico nemen om gaat. En dus ook bij het zakelijk managen ervan.

Tot aan de Renaissance, waarin bijgeloof, traditie en fatalisme(over)heersen, werd het onderzoeken van de toekomst sterk ontmoedigd. De toekomst was het terrein van God en het mathematisch 'inbreken' op de toekomst werd gezien als godslastering. De doorbraak bij het verdelen van de pot lag in het voor die tijd zéér baanbrekende inzicht om niet te kijken naar de reeds gespeelde rondes, het verleden, maar naar de mogelijke uitkomsten van de nog te spelen rondes; de toekomst. Voor het eerst kon men met behulp van cijfers beslissingen nemen en de toekomst 'voorspellen'. Hoe bedoel je baanbrekend! De oplossing van de ogenschijnlijke onschuldige vraag van Luca Pacioli markeert het begin van een systematische analyse van kansberekening: de maatstaf van het vertrouwen dat iets gaat gebeuren. Het mathematische hart van het concept van risico.

Het Nederlands elftal wachtte trouw op Arjen Robben voordat men gezamenlijk de warming-up begon. Leiden was in last toen Robin van Persie openlijk brak met deze traditie. Zelfs journalisten voorspelden het verlies van het Nederlands elftal. Hoe maakt u zakelijk keuzes als het gaat om risico’s en het beheersen ervan? Heeft u wel afscheid genomen van bijgeloof, traditie en ‘zo doen we dat nu eenmaal’? Het zal u verbazen hoe vaak in een discussie met ondernemers over risico’s een belangrijk argument het feit is dat er nog nooit schade is geweest. Het verleden als raadgever voor de zakelijke toekomst, terwijl de wereld complexer is geworden en uw bedrijf veranderd is. Tot welk niveau vertrouwt u op patronen uit het verleden? Gebruikt u de feiten van nu of een subjectief geloof in wat de toekomst zakelijk zal brengen?

Laten we eens discussiëren over hoe u keuzes maakt over de risico’s die de continuïteit van uw onderneming bedreigen. Niet door het spelen van een spelletje balla of door brieven naar elkaar te schrijven; gewoon in een open en eerlijk gesprek. Breken we ook met die eeuwenoude traditie om alleen naar de hoogte van de verzekeringspremie te kijken. De koffie staat zoals altijd voor u klaar in de Schouten Toren naast de Van Brienenoordbrug.

Wilco de Haan

Column in Friends in Business

Datum van publicatie: 10 September 2014