Journalist, jurist en Amerika-kenner Michiel Vos laat zien hoe ontwikkelingen in Amerika vooruit kunnen wijzen naar veranderingen in Europa. Zijn analyse biedt ondernemers inzicht in een wereld waarin geopolitieke en economische verhoudingen snel verschuiven. Zijn boodschap is helder: wie voorbereid wil zijn op de toekomst, moet meer investeren in weerbaarheid, zelfstandigheid en handelingskracht.
Amerika als voorbode van wat komen gaat
Volgens Vos is Amerika vaak een voorloper van ontwikkelingen die later ook Europa bereiken. Wat daar vandaag zichtbaar wordt, zien we hier regelmatig enkele jaren later terug.
Dat geldt niet alleen voor technologische ontwikkelingen of nieuwe vormen van ondernemerschap, maar ook voor maatschappelijke veranderingen. De groeiende polarisatie, het afnemende vertrouwen in instituties en de frustratie van groepen mensen die zich economisch of cultureel buitengesloten voelen, zijn ontwikkelingen die in Amerika al langer zichtbaar zijn.
Daarom is het volgens Vos een vergissing om uitsluitend naar Amerika te kijken als een bijzonder land met uitzonderlijke problemen. Veel interessanter is de vraag welke signalen wij zelf herkennen en wat we daarvan kunnen leren.
Een veranderende wereldorde
Een belangrijk deel van zijn verhaal ging over de veranderende rol van Amerika op het wereldtoneel. Jarenlang kon Europa rekenen op een sterke bondgenoot die niet alleen militaire bescherming bood, maar ook een belangrijke economische en politieke partner was.
Volgens Vos verandert die verhouding fundamenteel. Amerika richt zich steeds nadrukkelijker op de eigen belangen en verwacht dat Europa meer verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen veiligheid, economie en strategische positie.
Dat betekent dat Europa meer zal moeten investeren in defensie, technologie, digitale infrastructuur, energievoorziening en economische zelfstandigheid. Niet als luxe, maar als noodzaak.
Voor ondernemers is dat geen abstract geopolitiek vraagstuk. Internationale spanningen, digitale afhankelijkheid, verstoringen in toeleveringsketens en economische onzekerheid hebben directe gevolgen voor bedrijfsvoering, investeringen en groei.
De kracht en beperking van het Nederlandse model
Tegelijkertijd benadrukte Vos dat Nederland veel zaken uitzonderlijk goed heeft georganiseerd. Onze infrastructuur behoort tot de beste ter wereld, de zorg is goed toegankelijk en de maatschappelijke stabiliteit is groot. Ook de traditie van overleg en samenwerking heeft Nederland veel gebracht.
Juist daardoor zijn we gewend geraakt aan een omgeving waarin risico's vaak beheersbaar lijken en veranderingen geleidelijk verlopen.
Maar diezelfde kracht kan ook een beperking worden. Een sterke focus op overleg, procedures en zorgvuldigheid kan in tijden van snelle verandering leiden tot vertraging. Terwijl anderen handelen, zijn wij soms nog bezig met het afwegen van alle opties.
Volgens Vos hoeft Nederland zijn eigen model niet los te laten, maar wel aan te vullen met meer snelheid, daadkracht en ondernemerschap.
Wat ondernemers kunnen leren van Amerika
Een van de meest aansprekende onderdelen van zijn verhaal ging over de Amerikaanse ondernemersmentaliteit. Waar in Europa vaak eerst gezocht wordt naar zekerheid voordat een beslissing wordt genomen, overheerst in Amerika veel vaker de gedachte dat je onderweg leert.
Nieuwe ideeën worden uitgeprobeerd, fouten worden geaccepteerd en mislukkingen worden gezien als onderdeel van ontwikkeling. Dat betekent niet dat alles beter werkt, maar het zorgt wel voor een omgeving waarin innovatie sneller ontstaat en kansen eerder worden benut.
Volgens Vos zit daar een belangrijke les voor Nederlandse ondernemers. Niet omdat we de Amerikaanse samenleving moeten kopiëren, maar omdat een deel van die mentaliteit kan helpen om beter om te gaan met een wereld die steeds sneller verandert.
Handelen op basis van goede informatie, keuzes durven maken en accepteren dat niet alles vooraf vaststaat, wordt steeds belangrijker.
Weerbaarheid als nieuwe vorm van zekerheid
Voor Schouten Zekerheid sluit die boodschap nauw aan bij wat wij dagelijks zien in de praktijk. Organisaties krijgen te maken met een steeds breder palet aan risico's. Cybercriminaliteit, personeelstekorten, geopolitieke spanningen, veranderende wetgeving en economische onzekerheid raken ondernemingen direct.
Daardoor verschuift de betekenis van zekerheid. Zekerheid betekent niet langer dat risico's verdwijnen. Het betekent dat organisaties voldoende inzicht hebben om voorbereid te zijn, snel te kunnen reageren en weloverwogen keuzes te maken wanneer omstandigheden veranderen.
Weerbaarheid ontstaat door vooruit te kijken, scenario's te verkennen en tijdig maatregelen te nemen. Juist dan ontstaat de ruimte om kansen te benutten en risico's beheersbaar te houden.
Een oproep om zelf aan het stuur te staan
Uiteindelijk was de presentatie van Michiel Vos geen verhaal over Amerika. Het was vooral een oproep aan Europa, Nederland en ondernemers om meer verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen toekomst.
Dat vraagt om organisaties die niet wachten tot duidelijk is hoe alles uitpakt, maar die investeren in hun eigen kracht en wendbaarheid.
Misschien is dat wel de belangrijkste les: niet blijven kijken naar wat er in Washington gebeurt, maar bouwen aan de weerbaarheid van je eigen organisatie. Want juist in een wereld vol onzekerheden ontstaat echte zekerheid door voorbereid te zijn op verandering.
Dit artikel is gebaseerd op de keynote van Michiel Vos tijdens het relatie-event van Schouten Zekerheid in Zwolle op 21 mei 2026. Tijdens dit event gingen ondernemers en relaties uit Noordoost-Nederland met elkaar in gesprek over actuele ontwikkelingen die invloed hebben op ondernemerschap, werkgeverschap en continuïteit.
